Należymy do:

Spotkanie "Przestępstwa z nienawiści i mowa nienawiści" w KPRM

Na zaproszenie Pełnomocniczki Rządu ds. Równego Traktowania w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów stawiły się osoby reprezentujące ministerstwa, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Dziecka i Komendanta Głównego Policji, a także szereg organizacji pozarządowych. Tematem spotkania były "Przestępstwa z nienawiści i mowa nienawiści". Spośród organizacji LGBTQ reprezentowane były: Stowarzyszenie Akceptacja, Fundacja Transfuzja, Stowarzyszenie "Miłość Nie Wyklucza", Stowarzyszenie "Kampania Przeciw Homofobii" oraz SPR.

Spotkanie otworzyła dr Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Pełnomocniczka Rządu ds. Równego Traktowania, która podkreśliła wagę problemu hate crimes - zwłaszcza wobec jego eskalacji w ostatnim czasie - oraz wskazała, że "językiem można zranić". Wspomniała o "leżącym w sejmie" projekcie ustawy, który niedługo ma być "reaktywowany" - prawdopodobnie mając na myśli projekt nowelizacji kodeksu karnego; nie wskazała przy tym, o który z aż trzech projektów dotyczących tej materii (złożonych przez Twój Ruch, SLD i PO) jej chodzi. A. Kozłowska-Rajewicz zapowiedziała też, że w 2014 roku odbędzie się seria regionalnych konferencji poświęconych przestępstwom z nienawiści.

fot. SPR
fot. SPR

Po otwarciu spotkania wygłoszone zostały zaplanowane wystąpienia jn.

  • Prok. Edyta Petryna z Departamentu Postępowania Przygotowawczego prokuratury Generalnej opowiedziała o działaniach swojej instytucji w zakresie przestępstw z nienawiści, w tym o niedawnym poleceniu Prokuratora Generalnego, aby wyznaczyć po jednej prokuraturze rejonowej (a w niej po dwie osoby) do zajmowania się sprawami o przestępstwa z nienawiści. Przeszkolenie wyznaczonych do tego osób przez Prokuraturę Generalną i skupienie tych spraw w ręku tak przygotowanych osób ma zapobiec powtarzaniu się - nagłośnionych w mediach - błędnych decyzji umarzających postępowania lub odmawiających ich wszczęcia.
  • Dr hab. Rafał Pankowski ze Stowarzyszenia "NIGDY WIĘCEJ" nakreślił tło powstania reprezentowanej przez siebie organizacji oraz jej podstawowe działania na przestrzeni lat - wskazując przy tym podstawowe obszary, w których rozwijają się zachowania przyjające przestępstwom z nienawiści i prowadzące do nich. Dr hab. R. Pankowski wskazał przy tym m.in. na cyberprzestrzeń i powtórzył apel Stowarzyszenia "NIGDY WIĘCEJ", aby Polska jak najszybciej ratyfikowała - podpisaną przez siebie 10 lat temu - Konwencję w sprawie zwalczania przestępstw kryminalnych w cyberprzestrzeni wraz z Protokołem dodatkowym o zwalczaniu rasizmu. W czasie przerwy w spotkaniu wyjaśniono, że Prokuratura Generalna na bieżąco korzysta z wydawanej przez Stowarzyszenie "NIGDY WIECEJ" tzw. "Brunatnej księgi" - porównując opiane w niej incydenty rasistowskie i ksenofobiczne z odnotowanymi przez siebie postępowaniami.
  • Dr Dorota Pudzianowska z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka opowiedziała o doświadczeniach reprezentowanej przez siebie organizacji, wskazując przy tym na bezradność organów ścigania (umorzenia postępowań wobec braku ustalenia sprawcy), niechęć do zajmowania się sprawami z zakresu hate crimes (co potwierdzają badania na cudzoziemcach, którzy zgłaszają przestępstwa popełnione na ich szkodę) oraz oburzające stanowisko rządu wobec opozycyjnych projektów zmiany kodeksu karnego (druki sejmowe nr 340 i 383).
  • Jan Świerszcz z Kampanii Przeciw Homofobii wygłosił wystąpienie "Przemoc motywowana homofobią jako przykład nierozpoznanych przestępstw z nienawiści". Wskazał w nim szereg niedoskonałości polskiego prawa karnego powodujących, że szereg czynów popełnianych na szkodę osó LGBTQ nie stanowi przestępstw, a w przypadku tych, które są dochodzone na podstawie przepisów istniejących, pomijany jest motyw homofobiczny. J. Świerszcz przypomniał, że - na arenie międzynarodowej - Polsce wielokrotnie rekomendowano i zalecano, aby zmieniła swoje przepisy karne i wprowadziła ochronę osób LGBTQ przed hate crimes - na co zwłaszcza ministerstwo sprawiedliwości pozostawało głuche. J. Świerszcz zapytał, czy w świetle m.in. rekomentacji Komitetu Przeciwko Torturom ONZ z 22.11.2013, z których jednoznacznie wynika, że Polska powinna wprowadzić do kodeksu karnego przestępstwa na tle orientacji seksualnej (a także wieku i niepełnej sprawności), ministerstwo sprawiedliwości podtrzymuje swoje stanowisko (pytanie pozostało bez odpowiedzi, żadna osoba reprezentująca resort sprawiedliwości nie zabrała głosu podczas spotkania).
  • Jan Dąbkowski ze Stowarzyszenia Młodych Dziennikarzy "Polis" (oraz HFPC) zreferował dotychczasowy przebieg kampanii Rady Europy "Bez Nienawiści" w Polsce.
  • Agata Wojda, rzeczniczka prasowa Wojewody Świętokrzyskiej, przedstawiła kampanię społęczną "Inni - nie gorsi" przygotowywaną przez Wojewodę Świętokrzyską. Prezentacja ta wzbudziła najwięcej uznania, zwłaszcza ze strony społecznej.

Po półgodzinnej przerwie rozpoczęła się dyskusja, w której wypowiedziały się m.in. przedstawicielka ministerstwa spraw wewnętrznych, przedstawiciel ministerstwa cyfryzacji i administracji, a przede wszystkim przedstawiciele i przedstawicielki organizacji pozarządowych. Ze strony publicznej przypomniano, że wczoraj Radzie Ministrów przedłożono Krajowy Program Działań na rzecz Równego Traktowania, co oznacza jego wejście w życie po kilkumiesięcznych przygotowaniach; Krajowy Program ma być przełomowym, kompleksowym narzędziem polityki państwa w zakresie równego traktowania, w tym w zakresie przeciwdziałania przestępczości z nienawiści. Warto pamiętać, że zmiany kolejnych projektów Krajowgo Programu, jego okrajanie, w tym wykreslenie z niego nowelizacji kodeksu karnego w zakresie przestępstw z nienawiści, było ostro krytykowane przez stronę społeczną.

 

Spotkanie pozostawiło - u części osób reprezentujących stronę społeczną - wrażenie niedosytu i pewnego niezrozumienia celu spotkania. Można było odnieść wrażenie, że osoby reprezentujące stronę publiczną starają się zapewnić stronę społeczną, że pochylają się nad problemem, mają go pod kontrolą i działają najlepiej jak mogą, że nawet jeśli zdarzają się błędy w pracy Policji czy prokuratury, to wcale nie są częste i są korygowane - co kontrastowało ze słowami A. Kozłowskiej-Rajewicz o potrzebie reakcji na ekspansję zjawiska przestępczości z nienawiści. Z kolei krytyczne wypowiedzi strony społecznej zdawały się trafiać w próżnię, nie powodowały reakcji strony publicznej; strona społeczna nie mówiła też jednym głosem - pojawiła się nawet wypowiedź, że sytuacja wcale nie jest tak zła, jak została przedstawiona przez dr D. Pudzianowską. Wymowna - czy wręcz ostentacyjna - była nieobecność (lub całkowicie milcząca obecność) osoby reprezentującej ministerstwo sprawiedliwości - podczas gdy na spotkaniu pojawiły się i wypowiadały osoby z Prokuratury Generalnej, MAC i MSW. Dobrym podsumowaniem - a zarazem wyjaśnieniem celu spotkania - była wypowiedź A. Kozłowskiej-Rajewicz, w myśl której "spotykamy się, żeby rozmawiać". Z żalem należy uznać, że było to kolejne spotkanie, które sprowadzało się do bezowocnej rozmowy.